جاذبه های گردشگری

بقعه دوازده امام

آرامگاه و یا بقعه دوارده امام که قدیمترین بناء یزد بنا بر استدلال و سندییت تاریخی و شناسنامه‌ای می‌باشد در قرن پنجم هجری و در دوران حکومت سلجوقیان ساخته شده است .
این بقعه در محله فهادان شهر یزد که جزء بافت قدیمی شهر است و در نزدیکی حسینیه بزرگ فهادان و در کنار مدرسه ضیائیه ( زندان اسکندر ) قرار دارد . گنبد آجری این بقعه در شمار آثار مهم هنر سلجوقی به شمار می‌رود . که به لحاظ سبک بنا و نقش و نگار و کتیبه کوفی از ارزش و موقعیت خاصی برخوردار است و بسیار مورد توجه محققان تاریخ معماری اسلامی می باشد .
نقشه بنا به صورت چهار طاقی و شبیه نقشه مسجد گلپایگان است . و در زیر آن سردابی قرار دارد که از طریق وردوی پشتی محراب به آن دسترسی پیدا می کنند و اکنون مسدود است . این بقعه دارای دو در دولته کوتاهی می باشد . نور این بنا از چهار طرف بقعه با پنجره های تزیین شده تامین می شود .
به استناد کتیبه کوفی که بر دیوار گچی جانب غرب بنا کتابت گردیده مشخص می شود که این بقعه به دستور دو برادر به نام ابو یعقوب و ابو مسعود که به روایتی از سرهنگان دستگاه حکومت علاء الدوله بوده اند ، ساخته شده است . تاریخ ساختمان اصلی بر اساس کتیبه مذکور مربوط به دوره سلجوقی ( 429 هجری قمری ) می باشد .
هدف از ساخت این بنا به روشنی مشخص نیست ولی به نظر می رسد محلی برای عبادت و اعتکاف و عزلت نشینی و یا مکان تجمع دراویش و صوفیان بوده است . نام اصلی این بنا تا زمان صفوی نام دیگری بوده است و از دوره صفویه به بعد به این نام خوانده می شود . و به نظر می رسد وجه تسمیه این بنا دوازده امام به خاطر سنگ قبری می باشد که در محراب گچبری شده آن نصب گردیده و بر حاشیه سنگ مذکور صلوات کبیر که نام 12 اما ذکر شده ، نقر گردیده است .
در داخل بنا آثار ارزشمندی به شکل نقاشی ، گچبری و کتیبه های سنگی وجود دارد .
این بنا که در سال 1313 به شماره‌ی 207 به‌عنوان آثار ملی ایران به ثبت رسیده ، در سال 1378 توسط اداره کل میراث فرهنگی استان یزد مرمت گردیده است .

بازار خان

بازارهای قدیمی یزد یکی از جاذبه های تاریخی شهر یزد واقع در استان یزد هستند که گردشگران داخلی و خارجی زیادی هنگام حضور در این شهر از آنها بازدید می کنند.
بازار خان از جمله نقاط دیدنی و قدیمی شهر یزد به شمار می‌آید و در مرکز این شهر در خیابان قیام واقع است.ساخت این بازار به زمان ناصرالدین‌شاه قاجار برمی‌گردد. مجموعه زیبا و قدیمی بازار خان و حسینیه و آب انبار و حمام جنب آن معرف معماری گذشته این دیار است.
ساختار متفاوت و عرض متباین این بازار، حکایت از ساخت تدریجی‌اش دارد. بازار خان 274 متر طول دارد و ارتفاع آن بین 4 تا 6 متر متغیّر است.بازار خان در حقیقت طویل‌ترین و همچنین عریض‌ترین بازار شهر یزد به حساب می‌آید. مصالح به کار رفته در این بنا عمدتا خشت و گل و آجر و گچ می‌باشد.
ابن بازار دارای 2 بخش شمالی – جنوبی و شرقی – غربی است. بخش شمالی جنوبی این بازار 78 متر طول دارد و دارای 53 باب مغازه است. بخش شرقی- غربی نیز 180 متر طول دارد و دارای 100 باب مغازه است.مجموعه بازار خان در سال 1382 توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره 8544 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

مسجد جامع یزد

درخشان ترین بنای شهر یزد ، مسجد جامع کبیر آن است که از حیث تزئینات ، کاشی کاری ، بلندی سردر و مناره ها ، خوابیدگی گنبد و ... در مرتبه بالایی قرار دارد .
تاریخچه ساخت این مسجد به دو دوره تقسیم می شود : یکی مربوط به مسجد جامع قدیم است که در حدود قرن ششم هجری ساخته شده و امروز کمتر اثری از آن باقی است و دیگری مربوط به مسجد جامع کنونی که در عصر مظفری و در حدود قرن هشتم هجری بر جای مسجد جامع قدیمی ساخته شده است . در طی سالهای بعد و در میانه های قرن نهم هجری الحاقات و تعمیرات فراوانی در بنای مسجد صورت گرفت .
می توان گفت مسجد جامع کبیر یزد دارای بلندترین مناره های جهان است. دو مناره مسجد که ارتفاع تقریبی آن از کف تا نوک بیش از 52 متر می رسد، دارای قطری در حدود هشت متر است که در دوره صفوی به بنا افزوده شده اما در سال 1313 هجری شمسی فرو ریخت و دوباره تجدید بنا شد. بلندای این مناره ها و اینکه کاشی کاری منحصر به فردی حتی در اوج مناره ها انجام شده، تعجب همگان را بر می انگیزد زیرا این مناره ها هر چه به سمت بالا رفته باریک تر شده و تنها یکی از آنها دارای پلکان است از این رو ظرافت کاشی کاری در این ارتفاع به واقع قابل تحسین است.
از امتیازات معماری و هنری مسجد، ساختمان و کاشیکاری سردر بلند آن است. سردر و گنبد مسجد جامع یزد در نوع خود یکی از شاهکارهای معماری اسلامی می باشد. همچنین در نمای خارجی و ایوان اصلی آن کاشیکاری زیبایی به کار رفته و دارای کتیبه ای نیز می باشد.
بنای کنونی مسجد با وسعتی حدود 10٬000 متر مربع مشتمل بر سَردَر ورودی و جلوخان، صحن وسیع، رواق های جانبی صحن، ایوان، گنبدخانه و شبستان های طرفین آن، شبستان بزرگ ستوندار، کتابخانه، تزیینات غنی و زیبا و کتیبه‌ ها و سنگ نوشته‌ های تاریخی و غیر تاریخی است.
این بنای زیبا به شماره 206 مورخ 31 تیر 1313 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

آتشکده زرتشتیان یزد

آتشکده زرتشتیان که به آن «آتشکده بهرام» یا «آتشکده وَرهُرام» نیز می گویند، یکی از بناهای مقدس زرتشتیان است که در شهر یزد واقع در استان یزد بنا شده است. این آتشکده شامل ساختمان و باغ مشجری است که در آن آتش مقدس نگهداری می‌شود.
از باستانی‌ ترین دوران، آتشکده‌ها ساده و بدون زرق و برق ساخته می‌شدند و آتشکده یزد نیز از این قاعده مستثنی نیست. معماری ساختمان آتشکده از معماری آتشکده‌ های پارسیان هند تأثیر گرفته است. این بنا که در وسط حیاط واقع شده و درختان همیشه سبز آن را احاطه کرده‌ اند، در حدود 21 متر از سطح زمین بلندتر است و برای رسیدن به ورودی آن باید از 8 پله بالا رفت. نگاره فَرَوَهَر و سرستون‌ های سنگی، زیبایی ویژه‌ ای به ساختمان بخشیده‌ اند. این سرستون‌ ها و سنگ‌های گلدار پای دیوارها هنر دست هنرمندان اصفهانی است که در اصفهان سنگ‌ ها را تراشیده و سپس تا یزد برده‌ اند. کاشی‌ های نگاره فروهر بالای سردرِ ورودی نیز توسط هنرمندان کاشی‌ کار یزدی انجام پذیرفته است. در داخل ساختمان، دیوارها با تصاویر زرتشت و جمله‌ هایی از کتاب مقدس اوستا تزئین یافته‌ است.
حوضی مُدور و بزرگ در ورودی بنا به این مجموعه زیبایی خاصی بخشیده است و به رسم دیگر حوض‌ های دنیا کف آن به وسیله بازدیدکننده‌ ها با سکه‌ های ریز و درشت پول فرش شده است.
اتاق نگهداری آتش مقدس، در وسط ساختمان (دور از تابش خورشید) قرار دارد و در اطراف آن اتاق هایی برای نماز و نیایش طراحی شده اند.
ساختمان آتشکده پیشینه کهنی ندارد. این بنا در آبان ماه 1313 خورشیدی با سرمایه اهدایی انجمن پارسیان هند در زمینی که از سوی چند تن از زرتشتیان ایران از جمله برادران امانت به نام پدرشان اردشیر مهربان رستم امانت وقف شد، ساخته شد. نقشه آتشکده از سوی مهندسان پارسی کشیده شد و شادروان ارباب جمشید امانت سرپرستی و نظارت ساخت این بنا را بر عهده داشت.
آنچه که به آتشکده یزد اهمیت و اعتباری بسیار بخشیده، آتشی است که در این آتشکده می‌سوزد. به گفته زرتشتیان ارشد، آتش آن که آتش ورهرام نامیده می شود، ابتدا از آتشکده واریان پارس به عقدای یزد منتقل و مدت 700 سال در آنجا نگهداری می شد. سپس به ترک آباد اردکان آورده شد و در آنجا 300 سال روشن بود تا اینکه از آنجا به یزد آورده شد و در محل کنونی آن روشن است. قدمت آتش این آتشکده به بیش از 1535 سال می رسد.

پارک کوهستان یزد

اصلی ترین فضای سبز شهر یزد پارک کوهستان یزد است که در جاده تفت به یزد ایجاد شده و محیطی مناسب را برای تفریح و دور شدن از فضای شلوغ شهری فراهم آورده است.
حوض بزرگی در قسمت میانی پارک درست شده است که در شب هنگام آب نمای آن جلوه زیبایی به آن می بخشد.
از امکانات واقع در این پارک زیبا می توان به دریاچه مصنوعی, شهربازی, محل چادر زدن مسافرین, آلاچیق های زیبا جهت روزهای آفتابی, چمن کاری و درخت کاری کل محوطه, پیست اسکیت، پیست موتورها و ماشین های کوچک, امکانات قایق سواری در دریاچه , آبشار مصنوعی همراه جویهای آب زیبا, بوفه و ساندویچ فروشی, محل پارک ماشین ها و بسیاری از امکانات لازم برای بازدید کنندگان و مسافرین و اهالی شهر یزد اشاره کرد.
چمن کاری ها و آلاچیق چوبی قشنگ و آبشار مصنوعی و درختان پر شاخ و درخت همه و همه باعث شده تا این پارک کوهستانی دارای شب های خنک و دلپذیری باشد. آب نمای موزیکال و هارمونیک واقع در پارک همراه با رقص آب و نور به صورت زنده و همچنین پخش موسیقی از دیگر جاذبه های این پارک است.
عمده بازدید از این پارک در فصول تابستان و بهار است و هموطنان یزدی برای صرف ناهار یا شام و برگزاری جشن های خانوادگی به آن مراجعه می کنند.
بسیاری از مسافرین نیز امکان چادر زدن را در این مکان دارند و شب را در این پارک سپری می کنند.

روستای لافت (بندر لافت)

لافــت یکی از روستاهای توابع بخش مرکزی شهرستان قشم در استان هرمزگان واقع در جنوب ایران است. چهره طبیعی روستای لافت در میان درختان سبز گرمسیری و نخلستان‌های بلند ، همراه با زیبایی خیره‌کننده دریا و جنگل شناور حرا برای هر تازه واردی جذاب و قابل توجه‌است .
سبک معماری خانه‌های روستا نیز بسیار جالب و دیدنی است بارزترین خصیصه معماری این روستا ، بادگیرهای فراوان آن در اندازه‌های مختلف است . بناهای روستا خیلی نزدیک به هم ساخته شده و کوچه های آن نیز بسیار تنگ و باریک هستند . بادگیرهای کوچک و بزرگ خانه‌های روستایی که در میان باغ‌ها و نخلستان‌ها قرار گرفته‌اند ، شکوه و زیبایی خاصی به این روستای ساحلی بخشیده‌اند.
بندر لافت در شمال غربی جزیره قشم و در پیش‌آمدگی خشکی‌های جزیره در طول جغرافیایی 55 درجه و 5 دقیقه شرقی و عرض 26 درجه و54 دقیقه شمالی واقع شده است لافت در شرق جنگل حرا واقع شده و به لحاظ تقسیمات سیاسی یکی از مراکز جمعیتی دهستان سلخ در شهرستان قشم در استان هرمزگان است. لافت از لحاظ تقسیمات اقلیمی تابستانی ایران، در منطقه خیلی گرم و مرطوب و از نظر تقسیمات زمستانی، در منطقه گرم و مرطوب قرار گرفته است. هوای پر رطوبت و شرجی جزیره قشم ، ماه‌های اندکی از سال را برای غیربومی ها تحمل پذیر کرده است. بیشینه دمای مطلق 46 و کمینه آن 0 صفر درجه سانتی‌گراد و میانگین سالانه درجه حرارت 26 درجه سانتی‌گراداست در روستای لافت تمام خانه ها حیاط مرکزی و بادگیر دارند. خانه‌ها هر چند سال یک بار به روش های سنتی مرمت شده و بنابراین به شکل اولیه خود باقی‌مانده‌اند و به همین علت ، حدس زدن سن آنها دشوار است.
اهداف اصلی معماری لافت مقابله با شرایط طاقت فرسای اقلیمی، و نیز حفظ ارزش‌های مذهبی خانواده است. ترکیب اتاق ها و راهروها و ارتباط آن ها با حیاط ، تحت تاثیر معماری نواحی مرکزی و حاشیه کویری ایران است. مراکز محله‌ها، حول مساجد شکل گرفته‌اند و از میدان به مفهوم رایج آن در معماری ایرانی خبری نیست. شغل لنج سازی در گذشته در روستا رونق داشته و کارگاه لنج سازی در مدخل ورودی لافت در کنار دریا قرار دارد و خود بخشی از روستا به شمار می آید . برخی از مردم روستا صیادی نیز می کنند اما این شغل در حال حاضر حضور کمرنگی در بین مشاغل دیگر دارد و افراد اغلب تنها برای مصرف خانوادگی خود صید می کنند .

قلعه نادری

این قلعه در لافت کهنه و در کنار چاه‌هاى طلا قرار دارد و به ”قلعه نادرى“ یا ”نادرشاهى“ شهرت دارد. اما تاریخ بناى آن قدیمى‌تر از دوره نادرشاه و به احتمال زیاد بر روى پایه‌هاى دژهاى کهن و باستانى قبل از اسلام ساخته شده است. ابراهیم کازرونى که در دوره محمدشاه قاجار از این قلعه در لافت دیدن کرده، تاریخ بناى آن را مربوط به دوره صفوى دانسته است.
قلعه نادرى لافت یک بارو و چهار برج و یک دروازه داشته است. دروازه در دیوار ضلع غربى قلعه باز مى‌شده است. شیوه معمارى این قلعه نیز کم و بیش به معمارى قلعه‌هاى پرتغالى شباهت دارد و آن را با سنگ و ملات ساروج ساخته‌اند. اکنون دورتادور این قلعه خانه‌سازى شده و قلعه در میان شهر و روبه‌روى مسجد جامع لافت قرار گرفته است .
این سازه دفاعی متعلق به دوره صفوی و افشاریه بر فراز تپه ای سنگی در بندر تاریخی لافت بنا شده است . قلعه نادری با برج و بارو از مصالح سنگ و ساروج ساخته شده است .
این اثر تاریخی با شماره 6497 در سال 81 در فهرست آثار ملی ثبت شده است .

قلعه پرتغالی ها

قلعه قشم که از 400 سال پیش باقی مانده از جمله قلعه‌های پرتغالی است که با سنگ مرجان و ساروج ساخته شده است.
این قلعه دو بارو داشته که در هر یک از چهار گوشه باروها برجی برآمده بوده است. درون قلعه، اتاق‌ها و انبارها و برکه‌ها و چاه‌هایی ساخته بودند که هنوز آثاری از آنها باقی مانده است.
شیوه معماری قلعه و طرح برج و باروبندی آن همانند قلعه سازی ایران دوره ساسانی است.
پرتغالیان از برج‌های دیده بانی قلعه که دیدگاهی فراگیرنده داشت، رفت و آمد کشتی‌های جنگی و تجاری را در آب‌های خلیج فارس زیر نظر می‌گرفته اند.
این قلعه همزمان با قلعه هرمز توسط لشکریان شاه عباس صفوی از چنگ نیروهای اشغالگر خارجی آزاد شد.
همزمان با پادشاهی محمد شاه قاجار، کوترال (شیخ عبدالرحمان)، حاکم قشم و خانواده و بستگان او در این قلعه زندگی می‌کردند.

قبرستان انگلیسی ها

این قبرستان در گذشته محل زندگی شماری از انگلیسی ها در زمان فتحعلی شاه بوده است. قبرستان در 135 کیلومتری شهر قشم در بندر باسعیدو قرار دارد. این منطقه قبر شماری از ماموران دولت انگلیس، دیده بان و دیگر نظامیانی می باشد که در ارتش دولت انگلیس بوده اند. این قبرستان در گذشته قلعه کوچکی بوده که یک دکل دیده بانی و یک جایگاه برای توپ های جنگی، جهت محافظت از قلعه داشته است. از جمله موارد دیدنی این قبرستان علاوه بر سنگ گورهای قدیمی و شکسته، وجود یک ستون یادبود است که همچنان تا به امروز پا برجا مانده که البته سنگ نبشته های آن شکسته اند ولی بنای ستون تا حدودی سالم مانده است. چنین به نظر می رسد که بیشتر قبرها ویران و یا نبش شده است.

مسجد قبا قشم

مسجد قبا مسجدی مشهور در جزیره قشم به شمار می‌آید این مسجد که در روستای هلر این جزیره زیبا واقع شده است با داشتن معماری استثنایی، رنگ‌ها، طرح و نقشه ی منحصر به فرد در بین مساجد جزیره ی قشم می درخشد.
گنبد‌هاى فراوان و هم‌اندازه ویزگی اصلی این مسجد به حساب می آید که در کنار معماری و تزئینات ساختمان مسجد سبب تبدیل این مسجد به یکی از نقاط برجسته گردشگری منطقه شده است.
در این مسجد نیز نظیر سایر مسجد های استان هرمزگان بنای اصلی مسجد به کمک اختلاف سطح، از شالوده بنا و فضای پیرامون مقداری بلند‌تر می‌باشد که در سطح پایینی ، برکه آبی وجود دارد که از آن برای وضو گرفتن تعبیه شده است. نوع معماری و فضا سازی که در این مسجد قرار دارد سبب ایجاد فضای روحانی بسیار خوب و دل انگیزی در مسجد شده است که قطعا برای بسیاری از بازدید کنندگان قابل لمس و دلپذیر خواهد بود.

پارک کروکودیل نوپک

پارک کروکودیل نوپک قشم اولین و بزرگترین پارک کروکودیل خاورمیانه است که از سال 1390 به بهره برداری رسیده است و یکی از دیدنیهای منحصر بفرد جزیره قشم است .
در این مزرعه علاوه بر پرورش کروکودیل‌ها، تحقیقات جامعی در خصوص زندگی این جاندار انجام می‌گیرد و بازدیدکنندگان این مجموعه می‌توانند با نحوه زیست کروکودیل‌ها، تخم‌گذاری و تولد بچه کروکودیل‌ها آشنا شوند و اطلاعات لازم در خصوص این جاندار را از طریق راهنمایان مجرب کسب نمایند.
این مزرعه دارای مجوز از سازمان‌های محیط زیست، شیلات و دامپزشکی ایران بوده و تحت قوانین کنوانسیون بین‌المللی حفظ حیوانات (سایتیس) اداره می‌شود . در این مجموعه بیش از 100 سر کروکودیل از نوزاد تا بزرگترین کروکودیل ایران زندگی می کنند . علاوه بر کروکودیلها حیواناتی نظیر میمون و سوسمارو پرندگان و پستانداران دیگری نیز در این پارک زندگی میکنند . بازدیدکنندگان می‌بایست در ورودیِ پارک کروکودیل اقدام به تهیه بلیط نمایند.

گنبد خشتی

نزدیک ترین مزار به مجموعة اماکن رضوی ، آرامگاه محمد ، معروف به گنبد خشتی است که به قولی از نوادگان امام موسی بن جعفر (ع) متوفی به سال 832 ق. است . بنای اولیة آرامگاه را بعضی به عهد صفوی و برخی به عهد تیموریان نسبت داده اند . این بنا دارای گنبد دو پوشه و در داخل مزین به مقرنس های زیباست و به دلیل داشتن پوشش آجری و در مقایسه با گنبد طلایی امام رضا (ع) به گنبد خشتی معروف شده است . این آرامگاه در کوچه ای به همین نام ، در محلة قدیمی نوغان در شرق خیابان طبرسی قرار دارد . گنبد خشتی توسط هیأت امنایی از معتمدان محل و تحت نظر اداره اوقاف و امور خیریه ناحیه یک مشهد و از محل نذورات نگهداری می شود .

آرامگاه شیخ بهایی

این آرامگاه در رواقی به همین نام واقع در ضلع شمالی صحن امام خمینی (ره) واقع در حرم مطهر امام رضا (ع) قرار دارد و متعلق به شیخ بهاءالدین محمد عاملی معروف به شیخ بهایی از دانشمندان بزرگ شیعی معاصر با شاه عباس صفوی است. شیخ بهایی در 953 ق. در بعلبک لبنان متولد و در 1030 ق. در اصفهان درگذشت و در محل کنونی مدفون شده است. بنای رواق شیخ بهایی دارای 102 متر مربع مساحت می باشد و کف و ازاره رواق با سنگ مرمر مرغوب پوشش یافته است. مدفن این عالم جلیل الشأن درمرکز رواق قرار دارد و با سنگ نبشته ای مشتمل بر شرح حال شیخ بهایی مزین شده است. آثار باقیمانده از این دانشمند را 88 کتاب و رساله مختلف دانسته اند.

آرامگاه مهدی اخوان ثالث (امید)

مهدی اخوان ثالث (1307 ـ چهارم شهریور 1369)
مهدی فرزند آقا علی عطار، متخلّص به امید، سال 1307 خورشیدی در شهر مشهد به دنیا آمد. وی تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در زادگاه خویش گذراند و سال 1326 در رشتۀ آهنگری از هنرستان صنعتی فارغ التحصیل شد. او که در نوجوانی به موسیقی عشق می‌ورزید، به سبب مخالفت پدرش نتوانست به دنبال آن برود وبه طور کامل به نواختن تار بپردازد. اگرچه این مخالفتها وجود داشت اما دل امید همواره در گرو موسیقی بود. او در نوجوانی به سرودن شعر پرداخت. اخوان به پیشنهاد شاعر پیش کسوت مرحوم عبدالحسین نصرت در منزل «گلشن آزادی» تخلّص امید را برای خود برگزید. او از آن پس در زیر شعرهایش «م.امید» می‌نوشت. امید و استاد محمد قهرمان در دبیرستان همکلاس شدند و از همان وقت تا آخر عمرِ اخوان دوستان درجۀ اول یکدیگر باقی ماندند. از جملة دوستان دیگر امید، عماد خراسانی و احمد شهنا بودند. امید در سال 1326 به تهران رفت و در پلشت و کریم‌آباد سوختة ورامین به آموزگاری پرداخت. دو سال بعد ازدواج کرد و در سال 1330 اولین مجموعۀ شعر خود را به نام ارغنون به چاپ رساند. اخوان با جراید همکاری داشت و اشعارش را در آنها چاپ می‌کرد. او در سال 1333 به زندان افتاد. وی که معلّمی را رها کرده بود درسال1336 به همکاری با رادیو پرداخت. اخوان در طول سالها مجموعه‌های دیگر شعر خود را، به نامهای : زمستان، آخر شاهنامه، از این اوستا، شکار، در حیاط کوچک پاییز در زندان، دوزخ اما سرد، زندگی می‌گوید… و تو را ای کهن بوم و بر دوست دارم، به تدریج به چاپ رساند. او کتاب بدعتها و بدایع نیما یوشیج را در تعریف و تشریح آثار نیما نوشت. کتاب دیگری به نام عطا و لقای نیمایوشیج را نیز به رشتۀ تحریر در آورد. اخوان درسال 1356 مدتی را در دو- سه دانشگاه تهران به تدریس ادبیات دورة سامانی و ادبیات معاصر فارسی پرداخت. در اواخرعمر به علّت ابتلا به بیماری قندِ خون، سخت بیمار و لاغر شد و مدّتی به مشهد آمد و تحت درمان قرار گرفت. بعد از بهبودی، با همسر خود (ایران خانم) حدود چهارماه برای اولین و آخرین بار به چند کشور اروپایی، مانند آلمان، انگلیس، دانمارک، سوئد، نروژ و فرانسه سفر کرد و در بیست و نهم تیر ماه 1369 به ایران بازگشت. مدّت کوتاهی پس از سفر به علّت بیماری ناگهانی در بیمارستان مهر تهران بستری شد. عاقبت در ساعت ده ونیم شب چهارم شهریور سال 1369 درگذشت. کالبد وی را گرچه در بهشت زهرای تهران شستشو داده بودند، به مشهد آوردند و در کنار باغ آرامگاه فردوسی به خاک سپردند. تشییع کنندگان قبل از تدفین امید به طور خودجوش تابوت حامل پیکر او را پیرامون مزار فردوسی چرخاندند.
همه ساله ساعت پنج بعد از ظهر روزِ چهارم شهریور خانواده و دوستداران امید برای برگزاری سالگشت درگذشت او بر مزارش گرد می‌آیند. اخوان یکی از بزرگترین و تأثیرگذارترین شاعران نوپرداز معاصر است.

آرامگاه فردوسی

این بنای تاریخی در شهرک تاریخی توس و در 25 کیلومتری غرب مشهد واقع و از جمله مراکز دیدنی و تاریخی مشهور است .
صاحب آرامگاه ، حکیم ابوالقاسم فردوسی شاعر حماسه سرای بزرگ فارسی است که در سال 329 ق. در روستای پاژ از آبادی های تابران متولد شده است . و در مدت سی سال شاهنامه را که یکی از شاهکارهای ادبی و حماسی جهان به شمار می رود به نظم آورده است . تاریخ وفات حکیم ابوالقاسم فردوسی را سال 411 ق. نوشته اند و او را در همان آبادی و در باغی که متعلق به خود او بود به خاک سپردند . در عهد قاجاریه بنایی آجری برفراز مقبرة او احداث شد که تا سال 1305 ق. برجا بود . در سال 1313 ش. بنای دیگری ساخته شد که تا سال 1344 ش. وجود داشت و سپس بنای کنونی ساخته شد . کار ساخت این بنا در سال 1347 ش. خاتمه یافت .
درمجموعة تاریخی – فرهنگی فردوسی ، علاوه بر ساختمان آرامگاه یک موزه و کتابخانه نیز وجود دارد . در موزة آرامگاه آثار ارزنده ای از خطاطان و شاعران ایرانی و نمونه هایی از صنایع دستی و یادگارهای هنری و تابلوهای سنگی زیبا در معرض نمایش است . این مجموعة تاریخی – فرهنگی با بلواری زیبا و جدیدالاحداث به مشهد متصل می شود و به دلیل اهمیت تاریخی و جاذبه های سیاحتی ، یکی از مراکز مهم جذب گردشگران است و تحت نظر سازمان میراث فرهنگی خراسان نگهداری و اداره می شود .

گنبد هارونیه

تنها اثر بر جای مانده از توس قدیم بنای آجری است معروف به گنبد هارونیه که در دهه های اخیر به همت انجمن آثار ملی و میراث فرهنگی خراسان مرمت و باز سازی شده است مردم این بنا را زندان هارونیه می نامند و در متون وسفر نامه ها از آن مسجد توس آرامگاه و خانقاه غزالی نام برده شده است.
هارونیه که احتماﻷ مدرسه یا خانقاهی مربوط به سدﺓ هشتم می‌باشد سنگ یادبودی بنام محمد غزالی در وسط محوطه کارگذاشته شده است. چون آرامگاه « مام محمد غزالی » در توس می باشد و محل آن دقیقاً روشن نیست ، در مجاورت این بنا به یادبود این دانشمند ، سنگ مزاری نصب شده است
این ساختمان زیر زمینی دارد که عقیده عمومی مردم این است که به عنوان زندان از آن استفاده می شده است. تحقیقات اخیر نشان داده که هارونیه صرفا آرامگاه یا خانقاهی است گه در سده های هفتم یا هشتم هجری هم پهلو با یک بنای مذهبی دیگر و بر روی خرابه های ابنیه کهن ساخته شده است این بنا مشتمل بر یک فضای وسیع مربع گنبد دار به ارتفاع حدود25 متر و وسعت 12*12 متر است در انتهای بنا سه حجره با اتاقک با تزئیناتی شامل گچبری قرار دارند تزدینات خارجی آن منحصر به قابهای عمودی وستون نماهای طرفین ورودی می باشد.
راه پله هایی دارد که می توان به طبقه دوم بنا رفت فعلاً آن را بسته اند ولی در دوران کودکی من باز بود و طبقه دوم را نیز چند بار دیده ام فضای بسیار کوچکی دارد. محل جدیدی که به تازگی در این محوطه توسط باستان شناسان پیدا شده ، می گویند مدرسه یا مسجد بوده است.

آرامگاه خواجه ربیع

در شمال غربی مشهد در انتهای خیابان خواجه ربیع آرامگاه با شکوه خواجه ربیع واقع است. این بنا به توصیه شیخ بهایی توسط شاه عباس صفوی‌ در نیمه اول قرن هجری ساخته شده است.
نام خواجه ربیع در تاریخ ربیع بن خثیم است. او از طایفه بنی‌اسد و ساکن کوفه، از زمره زهّاد هشتگانه صدر اسلام و تابعین (کسانی که صحابه پیامبر را درک کرده‌اند) و همچنین از یاران و سرداران حضرت علی بوده است. وی از اصحاب پیغمیر اسلام و نیز از سرداران سپاه 11 حضرت علی (ع) بوده است. وی ضمن ارادت به حضرت علی ظاهراً از خویشان معاویة بن ابوسفیان هم بوده است، بنابراین در سال‌های پایانی خلافت حضرت علی و بروز اختلاف میان ایشان و معاویه، به قصد انزوا و دوری از نزاع طرفین عراق را به قصد ایران و خراسان ترک کرده است. او در سال‌های پایانی عمر ساکن شهر نوغان (مرکز ولایت توس در آن زمان) شده و بالاخره در سال 63 ه‍.ق یا به روایتی دیگر در سال 61 درگذشته و در یک فرسنگی شمال نوغان دفن گردیده است. مشهور است که امام رضا هنگام سفر به خراسان در سال‌های 200 تا 203 ه‍.ق قبر خواجه را زیارت کرده است.
این بنا چندین بار مرمت شده و اطراف مرقد و حجره های احداث شده در چهار ضلع باغ ، محل دفن اموات است.
این مکان به عنوان یکی از آرامگاههای قدیمی و قبرستان عمومی متصل به شهر با فضای سرسبز و امکانات بهداشتی مورد توجه زائران و مجاوران است .

آرامگاه خواجه مراد

هرثمه بن اعین» مشهور به خواجه مراد از یاران امام رضا (ع) بوده است که در سال 210 ه. ق وفات یافته است
اکنون مقبره وی در 14 کیلومتری جنوب شرقی مشهد در بلندیهای مشرف بر بینالود قرار گرفته است . حاج محمد علی درویش ملقب به نور علیشاه این محل را در زمان معاصر ساخته و هم تحت مراقبت و حفاظت خود قرارداده . و تعمیر نموده است .وی با این کار موجبات رفاه مسافرین را فراهم آورد . این بنا اکنون توسط اداره اوقاف و امور خیریه خراسان اداره می شود .
زمینهای خواجه مراد در جنوب مشهد ، ادامه همان گرانیت های مشهد است که به دلیل سختی بسیار زیاد و مقاومت در برابر عوامل فرسایشی به صورت قلل کم و بیش مرتفع در سطح زمین نمود کرده اند در بالای این ارتفاعات آرامگاه خواجه مراد یکی از یاران امام رضا ( ع ) قرار دارد . که به واسطه این مکان زیارتی فروشگاهها و مغازه های زیادی در ارتفاع با حرکت به سمت قله پدید آمده اند و این مکان زیارتی با وجود کوههای جالب و مغازه های متعدد برای کوهنوردان به نوعی تبدیل به یک مکان سیاحتی نیز شده است . جدای از جذابیتهای صخره ها و کوههای بوجود آمده ، این مکان از نظر کانی شناسی بسیار غنی بوده و برخی از کانی های کمیاب در آنجا یافت می شود به عنوان مثال مسکویت پرمانند یکی از این کانیهاست که در شرایط تشکیل مواد آذرین در توده های گرانیتی این پهنه یافت می شود . ضمن اینکه بلورهای زیبا و کشیده تورمالین نیز در این مکان به وفور به چشم می خورد . برای رفتن به این مکان جالب از مسیر فرعی جاده بهشت رضای مشهد یک انشعاب به سمت دست راست جاده جدا می شود که با قرار گرفتن در این مسیر به سمت این کوههای زیبا حرکت می کنید .