جاذبه های گردشگری

حرم مطهر امام رضا (ع)

حضرت ابوالحسن علی بن موسی الرضا(ع) هشتمین امام از سلاله پاک ائمه در روز یازدهم ذی‌القعده سال 148ه.ق در شهر مدینه پای به عرصه حیات نهادند و جهان علم و فضیلت را به نور دانش و کمالات خود منور گردانیدند. پدر گرامی ایشان “حضرت امام موسی بن جعفر(ع) “و مادر عابده و پاک دامنش به نام‌های «تکتم»، نجمه و طاهره بودند. نام مبارک آن حضرت «علی» است و کینه‌اش «ابوالحسن» و از جمله در متون اسلامی القاب آن امام همام «رضا»، صابر، فاضل، وفی، رضی، ولی و زکی ذکر شده است.
مشهور است که ایشان به سال 203 هجری قمری در آخرین روز ماه صفر به شهادت رسید و به گواهی برخی از اقوال و روایات تنها یک فرزند به نام «محمد» و ملقب به «جواد» برای آن حضرت زاده شد که همان والاگهر، نهمین امام شیعیان است .
بدون تردید حرم مطهر رضوی به عنوان یکی از شش مجموعه معماری – آرامگاهی ایران، با ارزش جهانی، نظیر یک دایره‌‌المعارف هنر اسلامی تجربیات اساتید معماری سبک‌های مختلف ساختمانی را در بر دارد که در حقیقت در هر دوره تاریخی به رغم تحولات سیاسی، ‌تغییرات و تکامل بنیادی و فضایی در کالبد آن به وجود آمده است. پس از آن که پیکر مطهر حضرت رضا(ع) در کاخ حمید بن قحطبه طائی در اراضی سناباد به خاک سپرده شد، این مکان مورد توجه مسلمین قرار گرفت. آنچه امروزه این جایگاه معنوی را مزین نموده، فضاهای معماری، رواق‌ها، صحن‌‌های متبرکه و تاسیسات عام‌المنفعه علمی‌ـ‌ فرهنگی است که از دوران سامانیان تا عصر حاضر در آن ایجاد شده و به شکوهش افزوده است. در این میان جغرافیانویسان و مورخان بسیاری از قرون مختلف اسلامی ابنیه آن را ستوده‌اند. حرم مطهر امام هشتم(ع) به لحاظ معماری و تزیینات یکی از جامع‌ترین و باشکوه‌ترین ابنیه جهان اسلام به شمار می‌رود که علاوه بر وجهه معنوی آراسته به بیشترین شیوه‌‌های هنری، از جمله انواع کاشیکاری، گچبری، اقلام سته خط در خوشنویسی، آیینه‌‌‌کاری، معرق چوب، منبت، حجاری، خاتم و… است که سلسله‌‌وار فضاها، طرح‌ها و رنگ‌ها را به نقطه کانونی آن یعنی بقعه مطهر یا مضجع شریف آن امام همام پیوند می‌‌دهد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز با احداث و الحاق فضاهای فرهنگی – مذهبی و رفاهی به این مجموعه، آستان متبرکه و بارگاه مطهر رضوی توسعه و گسترش چشمگیری داشته است.

مسجد گوهرشاد

مسجد گوهرشاد، یکی از بناهای باشکوه و باستانی عهد تیموری است که در اوایل قرن نهم قمری بنا شده است این بنای تاریخی در جنوب حرم مطهر رضوی قرار دارد و به رواق‌‌های دارالسیاده و دار الحفاظ متصل است.
این مسجد به دستور بانو گوهرشاد، دختر امیر غیاث الدین ترخان، از امرای جغتایی، همسر شاهرخ تیموری در سال 821 قمری توسط معمار معروف ایرانی، قوام الدین شیرازی، با به‌کارگیری سبک معماری دوران تیموری ساخته شد.
کاشی‌کاری مسجد، نمونه‌ای از شاهکارهای عهد تیموری است. طاق‌‌های گنبدی شکل مسجد و مناره‌‌های آن با ویژگی و تزیینات خاص و با استفاده از سبک مقرنس، همچنین نقوش و خطوط دیواری بر روی زمینه‌ گچی و معرق‌کاری ممتاز عصر تیموری، جلوه‌‌های بی‌نظیری را به نمایش گذاشته است.
این بنای باستانی، نمونه کامل و برجسته هنر ایرانی به شمار می‌رود که تمام خصوصیات و ویژگی‌‌های معماری سنتی در آن به‌کار رفته است.
به‌ویژه ایوان جنوبی مسجد به نام ایوان مقصوره، با حدود 500 متر مربع مساحت، 37 متر طول و 5/25 متر ارتفاع، از باشکوه‌ترین ایوان‌‌های مسجد است.
ضلع‌های مسجد، همه با کاشی‌‌های معرق نفیس آراسته شده و در تمام دیوارها و غرفه‌‌های آن اسماء الله و آیات قرآن و احادیثی که بعضی مربوط به مسجد است، وجود دارد.کتیبه ممتاز و تاریخی بایسنقر (فرزند گوهرشاد) که از بهترین ثلث‌نویسان عهد تیموری بوده، با زیباترین خطوط ثلث بر پیشانی ایوان مقصوره خودنمایی می‌کند و تاریخ بنای مسجد بر کاشی معرق، در این کتیبه به چشم می‌خورد.محراب، یک پارچه از سنگ مرمر با تزیینات و کنده‌کاری و کتیبه‌ای در میان مقرنس‌کاری‌‌های آن، نمایانگر هنر آن دوران است.منبر صاحب الزمان (عج) واقع در کنار محراب ایوان مقصوره، از لحاظ قدمت حائز اهمیت است.این منبر نفیس، از چوب گردو و گلابی با شیوه منبت‌کاری بدون به کار رفتن میخ در آن، به دست پر توان استاد محمد نجار خراسانی، منبت کار معروف عصر فتحعلی شاه قاجار ساخته شده است.

آرامگاه نادرشاه و موزه نادری

آرامگاه نادرشاه بنایی است که به یادبود نادرشاه افشار در ضلع شمال غربی چهارراه شهدا (نادری سابق) واقع است که پس از آرامگاه امام رضا، مهم‌ ترین مکان گردشگری و تاریخی داخل شهر مشهد به شمار می‌رود و این بنا در باغی به مساحت 14400 متر مربع ساخته شده‌ است.
مساحت کلی آرامگاه و باغ حدود 14 هزار متر مربع است و باغ از چهار طرف به چهار خیابان متصل است و دیواری با سنگ گرانیت و با تلفیق نرده‌های آهنی به نقش تبرزین دور مقبره کشیده شده است و بنای اصلی آرامگاه به مساحت 12 هزار متر مربع سه ایوان شرقی جنوبی و غربی متصل به یکدیگر، سه راهرو و پله دارد. تالار آرامگاه به شکل مربع از دو دیوار قرمز رنگ سنگی بسته و دو قسمت ستون بندی باز تشکیل شده است که سنگ مزار نادر در گوشه این مربع در پناه دو دیوار جا دارد و به طرف بیرون نگاه می‌کند و این زاویه و پناه و باز بودن تالار حالت صحنه جنگ و دفاع و حمله را تداعی می‌کند و همچنین رنگ قرمز دو دیوار به مفهوم جنگ است و برجستگی‌های با ابعاد متفاوت سنگی که از دو دیوار بیرون آمده اند نبردهای مختلف نادر را نشان می‌دهد. در گوشه شمالی باغ نادری آرامگاه کلنل محمدتقی خان پسیان واقع است که وی از نظامیان اواخر دوره قاجاریه و اولین ایرانی بود که دوره آموزش خلبانی دید و طراحی سنگ مزار وی را هوشنگ سیحون برعهده گرفت.
این موزه هم اکنون تحت مدیریت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان اداره می‌شود. در اواخر سال 1386 باغ موزه نادری که بر اساس طرح نوین بهسازی مورد بازنگری و تعمیرات در فضاهای داخلی قرار گرفته بود پس از 6 ماه تعطیلی دوباره بازگشایی شد.

موزه توس

بنای موزه توس در سال 1347 و با مساحتی حدود 600 متر مر بع در ضلع غربی آرامگاه فردوسی توسط مهندس هوشنگ سیحون طراحی و به همت انجمن آثار ملی ساخته شده است. این بنا در ابتدا با هدف ایجاد چایخانه سنتی و اجرای نقالی توسط نقالان شاهنامه در نظر گرفته شده بود که به دلیل معرفی بهتر ارزش های فرهنگی و تاریخی توس و شخصیت حکیم ابوالقاسم فردوسی و اثر جاوید و ماندگار او شاهنامه، در سال 1361 به موزه تغییر کاربری یافت. در سال 1384به دلیل عدم تناسب فضاهای موجود با محتوای موزه طرح کنونی توسط مرحوم دکتر بهروز احمدی، زیر نظر اداره کل موزه های سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری تهیه و اجرا گردید. اشیاء به نمایش گذاشته شده در این موزه با هدف معرفی 3 موضوع انتخاب شده است: 1٫معرفی شهر تاریخی توس به عنوان یکی از مهمترین شهرهای فرهنگ خیز و تمدن ساز ایران در طول تاریخ 2٫معرفی حکیم ابوالقاسم فردوسی به عنوان یکی از بزرگترین شاعران حماسه سرای جهان و یکی از مهمترین شاعران ایران 3٫معرفی شاهنامه فردوسی به عنوان مهمترین اثر منظوم حماسی در سطح جهان و ارزشمندترین سند هویت ملی – فرهنگی، ادبی و تاریخی ایران هم اکنون در این موزه شی ء با مضامینی چون آثار سنگی دوران پیش از تاریخ مکشوفه از دشت توس و اطراف کشف رود، انواع شاهنامه، نظیر شاهنامه چاپ فلورانس و شاهنامه 73 کیلوگرمی اهدا شده از سوی موسسه امیرکبیر، آثار کشف شده از حفاری های باستان شناسی شهر توس همچون تنگها، پیه سوزها، عطردان ها و…، نسخه های خطی منحصر به فرد، تابلوهای نقاشی با مضمون داستان های شاهنامه فردوسی و پرتره حکیم توس و…به نمایش در آمده است.

پارک ملت مشهد

بوستان ملت یا پارک ملت پارکی است در غرب شهر مشهد و حاشیه بلوار وکیل آباد. مساحت این پارک 720 هزارمترمربع است. پارک ملت بزرگترین پارک مشهد و یکی از زیباترین پارکهای ایران به شمار می‌رود. این پارک دارای شهربازی، تاسیسات ورزشی و فضای سبز بزرگی است.
این پارک که در غرب مشهدو در ضلع شمال غربی میدان آزادی واقع شده است بزرگترین پارک در محدوده شهرستان مشهد می باشد. مساحت آن 72 هکتار می باشدو در سال 1345 شمسی احداث گردیده است . این پارک دارای امکانات بهداشتی ، مسجد، شهربازی، میادین ورزشی، مجتمع فرهنگی-هنری امام رضا ، کتابخانه و استخر شنا می باشد.
بزرگترین چرخ فلک خاورمیانه در (پارک ملت ) شهر مشهد در سال 1384 به بهره برداری رسید این چرخ فلک با 250 تن ‏وزن قادر خواهد بود در یک دور کامل 448 نفر را به ارتفاع 80 متر بالا ببرد و سرنشینان این چرخ فلک قادر خواهند بود تمام ‏نقاط مشهد را ببینند . این چرخ فلک را بخش خصوصی و طی دو سال نصب و راه اندازی کرده است . گفتنی است چرخ فلک ‏پارک ملت مشهد پس از شهرهای لندن و توکیو سومین چرخ فلک بزرگ دنیا محسوب می شود .

پارک کوهسنگی

کوهسنگی یکی از قدیمی ترین و خاطره انگیز ترین گردشگاه های مشهد است که به دلیل وجود دو کوه سنگی مشرف به شهر به این نام خوانده می شود و در کنار رشته کوه های جنوبی مشهد واقع شده است.
این پارک بزرگ درانتهای خیابان اسدی (کوهسنگی) و در جنوب مشهد و در دامنه و اطراف کوه منفرد و با فاصله از رشته کوه های بینالود واقع شده است و حدود 30 هکتار وسعت دارد.
منطقه کوهسنگی از قدیم به عنوان یکی از تفریگاه های نزدیک مشهد، محل سیاحت و تفریح ساکنان و زائران مشهد بوده و نام آن درمنابع تاریخی عهد صفویه آمده است . این مکان تا سال 1310 هجری شمسی با همان ساختار طبیعی به عنوان منطقه ییلاقی با جاذبه های طبیعی از قبیل کوه های سهل الصعود و باغ های سرسبز و چشم اندازهای طبیعی و رودخانه ها و آب و هوای معتدل به ویژه درایام گرم تابستان ، اقامتگاه سیاحتی زائران و مجاوران بود. دراین زمان با ایجاد بعضی از امکانات سیاحتی ازقبیل استخر و جاری شدن قنات، وسعت و اهمیت یافت و درسال 1318 ش. با احداث ساختمانی دو طبقه با سالن و جدول کشی خیابان ها ونرده کشی و گلکاری و نصب مجسمه های سنگی به صورت پارک طبیعی درآمده و درسال 1340ش. با گسترش شهر مشهد ازطریق خیابانی وسیع و عریض و مشجر به بدنه اصلی شهر مشهد متصل شد. در سال های بعد با احداث جاده آسیایی درجنوب آن و میادین و خیابان های مختلف دراطراف به صورت پارکی محصور درحاشیه شهر مبدل شد.
قدمت تاریخی و جاذبه های طبیعی کوهسنگی باعث شده است تا شهرداری مشهد با اجرای پروژه احداث مجتمع فرهنگی – ورزشی – تفریحی که از سال 1374ش. شروع شده است ، این پارک طبیعی قدیمی را به یکی از مهمترین مراکز جذب توریست مبدل سازد و با اجرای بخشی از این پروژه عظیم ، به وسعت 100 هکتار درپارک کوهسنگی و ایجاد امکانات رفاهی و بهداشتی و فرهنگی از قبیل اقامتگاه های موقت و محل های استراحت ، و جدول کشی و خیابان سازی ، آب نماها و گلکاری و فضای سبز، نمایشگاه های گل و استخر ، و جدول کشی و خیابان سازی ، آب نماها و گلکاری و فضای سبز ، نمایشگاهای گل و استخر، امکانات تفریحی از قبیل قایق رانی ، کوهنوردی و پیاده روی ،دوچرخه سواری ، کالسکه رانی و مساجد سرویس های بهداشتی و سرویس های رفاهی ، پارکینگ و امکانات سرویس های ارتباطی با نقاط مختلف شهر و مغازه های مختلف شهر و مغازه های مختلف عرضه نیازمندی ها و سوغاتی و صنایع دستی و تولیدات مشهد و خراسان ، درحال حاضر به صورت یکی از مهمترین مراکز تفریحی و سیاحتی مشهد درآمده است . با اتمام پروژه مزبور به دلیل امتیازات خاص ، کوهسنگی بیش از پیش مورد توجه مجاوران و زائران قرار خواهد گرفت.

دریاچه الیمالات

دریاچه سد الیمالات در 8 کیلومتری نور در مسیر جاده نور ـ چمستان قرار دارد و فاصله آن از جاده اصلی نور به چمستان حدود 3 کیلومتر است. به عبارتی دریاچه الیمالات در مسیر جاده ارتباطی نور به چمستان قرار دارد و در قسمت جنوبی دوراهی روستای کارگرکلا جای گرفته است. فاصله آن از جاده اصلی نور به چمستان حدود سه کیلومتر برآورد می شود.
دریاچه الیمالات که در دل جنگل واقع شده ‌است، به عنوان گردشگاه مورد استفاده قرار می‌ گیرد. این دریاچه آنقدر زیباست که گویی ‌جنگل‌ را در آغوش گرفته است. در آنجا همه چیز برای چند ساعت تفریح و البته آرامش مهیاست. اتومبیل را که پارک کردید با شوق مسیری پنج دقیقه ‌ای را پیاده‌ روی ‌کنید و بعد از طی این مسافت از بلندی به سمت پایین که دریاچه آنجاست هدایت می ‌شوید. پلی زیبا شما را به آنجا وصل می‌کند. نمای زیر پل سدی است که بعضی وقت‌ها پر آب است. پس از پشت‌ سر گذاشتن چند پله به سنگ‌ های زیبای کنار رودخانه نزدیک می‌شوید.
در ایام تعطــیلات بخصوص فصول بهار و تابسـتان یکی از پربازدیدکننده ترین مکان تفریحی و توریسـتی در سرتاسر استان مازندران است. دریاچه ‌ای که وقتی برای اولین ‌بار بعد از طی ‌کردن و دور زدن در جاده ‌ای پر درخت به آن می ‌‌رسید و ورودی پارکینگ را می ‌پردازید و وارد محوطه‌ اش می ‌شوید شکوه طبیعت آن، شما را می‌ گیرد و باورتان نمی ‌شود که با چنین منظره ‌ای روبرو هستید.

میل اخنگان (اخنجان)

این بنای تاریخی که به میل اخنجان نیز شهرت دارد در 22 کیلومتری شمال مشهد و در روستایی به همین نام قرار دارد و در تابلوی اداره میراث فرهنگی خراسان این بنا گور گوهرتاج ، خواهر گوهرشاد ، همسر شاهرخ میرزا تیموری معرفی شده است.
این اثر تاریخی درچند کیلومتری تابران و در حاشیه جاده ای که از آرامگاه فردوسی به پاژ (زادگاه فردوسی) متصل می شود، در مجاورت روستایی به همین نام واقع شده و از آثار تاریخی توس است.
ساختمان به شکل برج و به ارتفاع 9/17 متر و میلهای کنار جاده های قدیمی و دارای قاعده ای استوانه ای و پوششی مخروطی و پرشکن می باشد. پیکره اصلی آن آجری است و بر روی بنا پوششی گچی وجود دارد و به قطعات کاشی مستطیل و چند ضلعی و ستاره ای با نقوش برجسته و متنوع در رنگ های لاجوردی و فیروزه ای مزین است . اهالی اخنگان و اطراف بر این باورند که میل اخنگان گور یک دختر هندی است که در این محل دارای آب و ملک پدری بوده است .
برج اخنگان با شماره 431 در فهرست آثار تاریخی خراسان ثبت و از جمله بناهای تاریخی شهر مشهد است که مورد بازدید علاقه مندان و پژوهشگران قرار می گیرد.

روستای پاژ (زادگاه و خانه فردوسی)

روستای پاژ زادگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی در پانزده کیلومتری شمال شهر مشهد در تقاطع جاده کارده به کلات نادری واقع شده است به استناد متون تاریخی و ادبی بر جای مانده این روستا زادگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی است بطوریکه نگاشته‌اند حکیم حماسه سرای ایران در سال 329 یا 330 هجری قمری در همین روستا چشم به جهان گشود و در سن 30 سالگی نظم شاهنامه را آغاز و پس از صرف 35 سال اشعار حماسی خود را بنام شاهنامه به پایان رسانید و به روایت مشهور سال 416 ه. ق به دیار باقی شتافت .
روستای فعلی پاژ دارای 800 هکتار مساحت است که از مجموع آن حدوداً 4 هکتار به بخش مسکونی اختصاص یافته است بخشی از فضای مسکونی روستا در میان آن و بقیه بر ورای تپه‌ای موسوم به قلعه بلند مکانی که بنظر می‌رسد در گذشته محل اصلی و هسته مرکزی دهکده پاژ بوده زیرا پیرامون آن تا چندی قبل خندقی وجود داشت که جهت ممانعت از پیشروی مهاجمین آن را پر از آب می‌تموده‌اند .
بجز تپه موجود در فاصله تقریبی پانصد متر از پشته اولیه بلنددیگری نمایان است که در نزد اهالی به قلعه کهنه پاژ معروف است سفالهای رنگارنگ و لعابدار پراکنده بر روی این بلندی نشانه ای از تداوم مدنیت پاژ در سدهای اولیه بعد از اسلام تا قرن نهم و دهم هجری است.

بقعه گنبد سبز

این بنای آرامگاهی به دلیل رنگ فیروزه ای گنبدش و در مقایسه با گنبد طلایی حرم مطهر امام رضا (ع) به این نام مشهور شده است . گنبد سبز در داخل میدانی به همین نام در اواسط خیابان آخوند خراسانی ( خ خاکی سابق ) قرار گرفته است .
صاحب آرامگاه شیخ محمد مؤمن عارف استرآبادی از عرفای عهد صفویه است که در 904 ق. وفات یافته و ظاهراً در سال 1011 ق. در بنایی که به دستور شاه عباس صفوی بنا شده است مدفون شد . این بنا در گذشته در حاشیة شهر قرار داشت و در هنگام احداث خیابان به دلیل قدمت در وسط میدان بازسازی شده است .
بنای آرامگاه ساختمانی مکعب با چهار ایوان و چهار صفة دو طبقه در چهار زاویه است و نمای بیرونی و اطراف طاق ها و پیشانی ساختمان از ازارة سنگی به بالا ، با کاشی های معرق و سادة ممتاز در رنگهای زیبا مزین شده است و در حال حاضر توسط سازمان میراث فرهنگی خراسان اداره و نگهداری می شود .

آرامگاه خواجه اباصلت

این آرامگاه در فاصلة 12 کیلومتری جنوب شرقی مشهد در حاشیه جاده مشهد - فریمان واقع است و به عنوان یکی از مزارات مهم مشهد مورد زیارت و بازدید زائران و مجاوران می باشد . عبدالسلام بن صالح هروی ، معروف به خواجه اباصلت ، خادم خاص حضرت امام رضا (ع) و از محدثان معروف عصر خویش بوده است . از سرگذشت خواجه اباصلت ، اطلاع چندانی در دست نیست اما برخی وفات او را به سال 236 ق. نقل کرده اند . بنای فعلی آرامگاه در سالهای اخیر و به شکلی جدید و متفاوت بازسازی و در آن امکانات بهداشتی و رفاهی پیش بینی شده است . این بنا در گذشته محل توقف کاروان های زیارتی بوده و عده ای از عرفای بزرگ و زهاد در قبرستان عمومی جنب بقعه مدفونند . از جمله این اشخاص درویش علی ، عارف نامی قرن هشتم هجری است که به سال 726ق. وفات یافته است و در این محل مدفون شده است .

حمام شاه (موزه مردم شناسی)

موزه مردم شناسی و حمام مهدی قلی‌بیک مشهد که به حمام شاه معروف بوده است در کنار مقبره امیر غیاث‌الدین ملکشاه در ضلع غربی حرم مطهر واقع درخیابان اندرزگو، در مجموعه تاریخی حمام مهدی قلی‌بیک قرار دارد. این حمام ،یکی از حمام‌های زیبای به جای مانده از دوره صفوی است که با قرار گرفتن در کنار مقبره امیر ملکشاه (مسجد شاه) و آب‌انبار سرسنگ و راسته بازار سرشور، یک مجموعه تأسیسات شهری را تشکیل داده است.
حمام مهدی قلی بیک، از قدیمی‌ترین و با ارزش‌ترین حمام‌های شهر مشهد و از موقوفات آستان قدس رضوی است که در مجاورت مقبره امیر ملکشاه در محله قدیمی سرسنگ، بین بازار سرشور و بازار بزرگ واقع شده و کوچه مجاور آن به کوچه «حمام‌شاه» مشهور است. نام اصلی آن «حمام مهدی قلی‌بیک» بوده، ولی به‌دلیل مجاورتش با مقبره امیر ملکشاه به «حمام‌شاه» شهرت یافته است که پس از پیروزی انقلاب نیز به «حمام رضوی» تغییر نام پیدا کرد.
براساس وقف‌نامه این حمام، تاریخ ساخت آن، سال 1027هـ.ق است و واقف آن مهدی قلی‌بیک، میرآخور شاه‌عباس صفوی، از بازماندگان خانواده امیر ارغون اویرات (از نخستین حکام ایران شرقی و خراسان در دوره مغول) بوده است. از این بنا هیچ کتیبه‌ای برجای نمانده است و از معمار و سازنده آن خبری در دست نیست.
واقف این حمام، یک قنات نیز برای آن احداث کرده است، با این شرط که مازاد آب آن را به مسجد گوهرشاد دهند و اضافه بر آن را صرف امور خیریه کنند و اضافات آن را درنهایت، در زمین‌های خارج شهر جاری سازند. بنای این حمام با گذشت زمان و همچنین دخالت‌های غیراصولی، مانند افزودن یک قسمت زنانه جدید به قسمت‌های قدیمی آن در سال1350 دچار دگرگونی شد و چهره اصلی خود را از دست داد. بنای یاد شده از سال1369 به‌تدریج متروکه شد تا اینکه در سال1376 در فهرست بناهای تاریخی کشور به ثبت رسید .
بنای حمام مهدی قلی بیک(حمام‌شاه)، پیش از آغاز عملیات مرمتی، شامل بخش‌های ورودی، سربینه(رخت‌کن)، گرم‌خانه و سرویس‌ها بود. اما با شروع عملیات باستان‌شناسی و مرمت، فضاهای جدیدی چون هشتی ورودی، شاه‌نشین شمالی(حاکم‌نشین)، حوض هشت ضلعی سربینه، لایه‌های زیبای نقاشی (در قسمت سربینه)، کاشی‌های ازاره سربینه (از نوع زیررنگی)، هشتی یا میان در، حوض کف هشتی، خزینه، حوضچه‌های تصفیه آب، استخر آب سرد و تنبوشه‌ها (لوله‌های سفالی آب‌رسانی در معماری سنتی) پیدا شد و طی این عملیات، مساحت حمام از حدود 400مترمربع قبلی به هزار و 875 مترمربع رسید. محوطه ورودی حمام به‌وسیله یک پله، همراه با یک انحنای ملایم، به هشتی کوچکی وصل می‌شود. با عبور از پنج پله با همان انحنا به سربینه یا رخت‌کن می‌رسیم که زیباترین بخش حمام است. در وسط هشتی، حوض کوچکی به چشم می‌خورد که به احتمال زیاد، مسیر برگشت از گرم‌خانه به رخت‌کن بوده و افراد پس از بیرون آمدن از گرم‌خانه، پای خود را آب می کشیدند و سپس وارد سربینه می‌شدند.

پلکان بابا کوهی

شهر مشهد در امتداد شمال غربی به جنوب‌شرقی گسترده شده است و دیوارهایی از دامنه کوه‌های بینالود در آن وجود دارد که دارای قلل متعدد و مناظر متنوع بوده و مورد توجه علاقه‌مندان طبیعت، کوهنوردان، صخره‌نوردان می‌باشد یکی از این قسم ارتفاعات در منطقه آب و برق، انتهای خیابان هنر قرار دارد. این ارتفاعات به بابا کوهی معروف بوده و با وجود شیب ملایم و پوشش گیاهی بسیار و تعبیه پله‌ها تا رأس این کوه، مکانی برای کوهپیمایی خانوادگی، اطراق در استراحتگاه‌های ایجاد شده در دامنه است. این ویژگی، بابا کوهی را به یک تفرج‌گاه شهری تبدیل نموده است. از بالای این ارتفاعات می‌توان چشم‌انداز زیبایی از شهر مشهد را در کلیه فصول سال مشاهده نمود.

پارک جنگلی وکیل آباد

یکی از پارک های وسیع و قدیمی مشهد پارک جنگلی وکیل آباد ( باغ وکیل آباد ) است که در جنوب غربی مشهد واقع شده و با بلوار عریض و زیبای وکیل آباد به میدان آزادی مرتبط می شود. پارک جنگلی وکیل آباد که درگذشته به نام میرطراز یا باغ وکیل آباد شناخته می شد، درسال 1348 ش. توسط مالک آن، خامه حسین آقای ملک ، به صورت رسمی وقف استفاده عموم گردید و به شهرداری مشهد واگذار شد و هم اکنون جزو محدوده خدماتی منطقه 9 می باشد.پارک وکیل آباد که دارای 259659 متر مربع مساحت است با آب قنات آبیاری می شود. در جنوب غربی مشهد و هم جوار با پارک جنگلی وکیل آباد ، باغ وحش وکیل آباد ، تنها باغ وحش مشهد و استان خراسان رضوی قرار دارد . این باغ وحش دارای حیوانات گوشتخوار ، علف خوار ، آبزی ، خزنده و پرندگان مختلف است.

روستای یوش

روستای یوش از روستاهای توابع بخش بلده نور است که از طرف شمال به منطقه کجور، از جنوب به شهر تهران ،از شرق به بخش بلده و از غرب به روستای اوز منتهی می شود. در فرهنگ لغت دهخدا یوش به معنای جستجو و پژوهش معرفی شده است اما در همان کتاب علامه دهخدا یوش را به تاریکی و تیرگی معنا کرده است بدان جهت که هنگام طلوع و غرب آفتاب همواره بخشی از این روستا درسایه قرار می گیرد. خانه نیما نگین انگشتره ی روستای یوش است .این خانه اربابی از آن جهت اعتبار روزافزون پیدا کرده که علی نوری معروف به نیما یوشیج فرزند ابراهیم نوری و طوبی مفتاح در پانزدهم جمادی الثانی 1315 قمری در آن پا به این جهان خاکی گذاشت . جمعیت ساکن این روستا بالغ بر 85 خانوار و 255نفراست که عموما به دامداری و کشاورزی مشغولند . استخر کوچک آب برای ذخیره سازی آب چشمه های کوههای اطراف روستا ساخته شده است تا آب آن به مصرف کشاورزی برسد. از جاذبه های معروف روستای یوش قنادای اطراف آن هستند .قنادهای ردیف و پوشیده که در حومه روستا قرار دارد و آب خنک و ذلال آن در جوی های سیمانی کوچه باغها جاری است . در مسیر جاده ای خاکی جاده ای که در گذشته تنها راه تهران بود قهوه خانه ی گلی مسافران قرار دارد . مسجد حضرت رقیه ، مزار کیا داوود ،مسجد باب الحوائج و مسجد جامع روستا ،که در گذشته های دور آتشکده بود اما بعدها تبدیل به مسجد شد از اماکن تاریخی و کهن روستای یوش هستند. چهار طایفه معروف جمشیدی، اسفندیاری ،داوودی و کریمی ساکنان یوش را تشکیل می دهند. به همین دلیل چهار آرامگاه در اطراف یوش است که مربوط به چهار طایفه است .

چشمه و پارک جنگلی کشپل

این پارک جنگلی که به واسطه وجود چشمه های فراوانش در بین گردشگران و محلی ها مشهور است در بدو ورود به چمستان، در جاده لاویج واقع شده است. چشمه و درخت های به هم گره خورده جنگل در این منطقه، تابلویی زیبا و منحصربفرد از طبیعت را در پیش چشم بینندگان ترسیم کرده است.
در مجموع در محدوده ی تفرجگاه کشپل ده چشمه با دبی متوسط 3 تا 5/0 لیتر در ثانیه شناسایی شده اند ضمن این که رودخانه لاویج رود نیز از کنار این پارک زیبا عبور می نماید.
این عرصه به مساحت 7/21 هکتار می‌باشد و از نظر پوشش نیز دارای شش تیپ جنگلی توسکا، لرک، بلوط، افرا، ممرز، انجیلی است .
جنوب پارک جنگلی کشپل و در امتداد جاده ای که از چمستان به سمت این پارک می رود به روستای لاویج و آبرگم لاویج ختم می شود که آنجا نیز از جاذبه های گردشگری بسیار زیبای شهرستان نور می باشد .

آبشار آب پری

آبشار آب پری در فاصله 5 کیلومتری شهر نور، نزدیکی شهر رویان واقع شده‌است. در آب پری درختان با فاصلهٔ کم از یکدیگر قرار دارند و بیشتر مناطق بکر و دست نخورده مانده‌است. این ناحیه همسایه کجور و یوش می‌باشد. آبشار آب پری در کنارهٔ جاده قرار گرفته‌است. این آبشار، شباهت چندانی به آبشار ندارد زیرا قسمتی از سنگ‌های کوه در اثر رانش زمین در شیب تند کوه جمع شده‌اند و آب کمی از لابه‌لای این سنگ‌ها در جریان است. با این حال گردشگران پرشماری در روزهای تعطیل و تعطیلات آخر هفته به این محل می‌آیند. اختلاف درجه حرارت این ناحیه با هوای شهر رویان تقریبا 10 درجه سانتی‌گراد است. درختان جنگلی در مناطق کم ارتفاع‌تر و درختان کاج در نقاط بلندتر دیده می‌ شوند.
جاده آب پری هم عرض جاده چالوس است، اما اطراف جاده آنقدر فضای صاف و باز برای اطراق کردن وجود دارد که هر گردشگری به راحتی می توانند گوشه دنجی برای خود پیدا کند.
انتهای این جاده جنگلی-کوهستانی به بلده ختم می شود. که از آنجا نیز یک خروجی برای اتصال به یوش (زادگاه نیما یوشیج) وجود دارد.

روستا و آب گرم لاویج

لاویج یکی از دهستان های شهر چمستان نور در استان مازندران می باشد که در پای سلسله جبال البرز قرار دارد و دارای موقعیت پای کوهی است. روستای ییلاقی لاویج در 18 کیلومتری جنوب چمستان در میان دره های جنگلی و زیبای البرز قرار دارد.
با توجه به این که جاده چمستان به لاویج از پارک جنگلی کشپل می گذرد و از میان جنگل عبور می کند به همین دلیل فضای دلپذیری را برای گردشگران فراهم می سازد و هر سال مسافران زیادی را به این منطقه می کشاند.
دور تا دور دهستان لاویج را حصار بلندی از کوه های البرز فرا گرفته است که در بهار و تابستان پوشیده از درختان انبوه و سرسبز می شود که مناظر بدیع و دل انگیزی خلق می کند. این منطقه از آب و هوای بسیار مطبوع و خنکی در بهار و تابستان برخوردار می باشد که به همراه طبیعت و سرسبزی بی نظیر مسافران و توریست های زیادی را در خود جذب می کند.
یکی از جلوه های جذاب طبیعت لاویج، جنگل های انبوه و متراکم آن تا ارتفاع 2500متری از سطح دریا و به خصوص درختان راش آن که یادگاری از دوره های گذشته جنگل های هیرکانی در میلیون ها سال قبل است می باشد.
از دیگر جذابیت های مهم لاویج چشمه های آب گرم آن است . آبهای گرم لاویج با خواص درمانی برای دردهای استخوان و مفاصل و بیماریهای پوستی، همواره گردشگران فراوانی را در تمام فصول سال ، جذب می کند. امکاناتی مناسب نیز در آن منطقه برای اقامت و استفاده از آب معدنی ایجاد شده است . در حال حاضر آب گرم لاویج در دو قسمت زنانه و مردانه مجزا با دو استخر جداگانه که هر استخر گنجایش 10الی 20 نفر را برای استفاده دارد و همچنین دوحمام نمره اختصاصی در قسمت مردانه و دوش اختصاصی زنانه نیز وجود دارد.
آبگرم لاویج در دامنه های کوه های قسمت شرقی لاویج از دل زمین به بیرون می جوشد. لاویج دارای پنج ابگرم معدنی می‌باشد که هر کدامشان دارای خواص درمانی خاص خودشان هستن این ابگرم‌ها در ایام تعطیلات پذیرای مسافران عزیز از سراسر ایران یا حتی بعضی از کشورهای جهان هستن نام این آبگرم‌ها و خصوصیات انها به شرح زیر می‌باشد .آبگرم معدنی لاویج به مدیزیت حاج طاهر کریمی که یکی از بزرگترین و به روزترین ابگرم در استان به شمار می‌آید که دارای امکاناتی مثل استخر ، دوش ،وان ، و جکوزی و … است .که دارای خواص طبی و درمانی مثل آرامش اعصاب ،درمان دردهای عضلانی و مفصلی و دردهای روماتیسمی و مشکلات پوستی می‌باشدهمچنین این آبگرم داری هتل و سوئیت‌های ویژه برای اسکان مسافران محترم می‌باشد . ابگرم فیل سنگی لاویج که به گفته ریش سفیدان قدیمی‌ترین آبگرم لاویج به حساب می‌آید این ابگرم به مدیریت برادران عقیلی ( سید حسین و سید صادق ) می‌باشد که این آبگرم نیز خصوصیات درمانی و طبی زیادی داردکه به علت داشتن گوگرد دارای خاصیت میکروب زدایی طبیعی است همچنین بنای فیل سنگی نیز که سابقه تاریخی طولانی را دارددر همین مکان وجود دارد که دیدن ان خالی از لطف نیست .
این منطقه، در حال حاضر دارای سه مسافر خانه در کنار آبگرم و دو سوئیت و صدها خانه و ویلاهای اجاره ای می باشد که با توجه به خیل عظیم مسافر در بهار و تابستان ظرفیت پذیرایی از همه مهمانان را ندارد.